สนามเด็กเล็ก

บทกวี : เชิญรับยา...

2010-05-31T23:08:00.000-07:00

"คุณหมอครับ...ผมปวดท้อง

ปวดสมองสองมือปวดสันหลัง

จะเดินเหินก็หอบห้อยด้อยพลัง"

"เอ้า! มานั่งให้ตรวจสิคะคุณ!"

"ก่อนหน้านี้ไปกินอะไรผิด?"

"เปล่าสักนิดผมกินแค่หมูตุ๋น"

"ถ้าอย่างนั้นทำไมปวดท้องเป็นทุน

เอ้า! ไหนหมุนตัวด้วย ช่วยช่วยกัน"

"ทำไมข้างหลังลาย...เป็นหลายแผล

ไล่ตั้งแต่ท้ายทอยลงมานั่น

ทั้งแผลเป็นแผลปูดตุ่มหนองตัน

เป็นกี่วันมาแล้วล่ะคะคุณ?"

"ผมไม่รู้ผมเป็นมานานแล้ว

เจ็บเป็นแนวทั่วตัวมาทุกรุ่น

ปู่ของผมดีหน่อยไม่ค่อยพรุน

แต่เลือดผมสิคุกรุ่นลุกเป็นไฟ

แผลเหวอะหวะพุพองสมองร้อน

หลับตานอนราวกับหัวจะไหม้

กระเพาะบีบแสบร้อนเกินบอกใคร

จนอยากหยุดหายใจไปตรงนั้น"

"เอายานี่ไปกินนะ

เดี๋ยวก็จะหายดีไม่ชักสั่น"

"แล้วตกลงผมเป็นโรคอะไรกัน"

"กินทุกวันตามเวลาแค่นั้นพอ"

"เชิญรับยาค่ะคุณประเทศไทย

หายไวไวนะคะ คุณหมอ"

"ความรู้ผม มีเท่าไหร่ก็ไม่พอ

ได้แต่รอวันตายจึงหายดี ... "

มดส้มจ่อย

ปากเกร็ด,๒๕๕๓

คำว่า "รัก"

2010-05-23T21:51:00.000-07:00

“รัก”

......... หลายต่อหลายคน เมื่อมองเห็นคำนี้ ต่างพากันนิยามว่ารักเป็นนามธรรม จับต้องไม่ได้ และเมื่อเป็นนามธรรมแล้ว ก็เป็นสิ่งที่เข้าใจได้ยาก จนบางคนคิดเลยไปถึงขั้นที่ว่า แท้จริงแล้วรักอาจจะไม่มีอยู่จริง โดยเฉพาะอย่างยิ่งถ้าเป็นรักแท้ด้วยแล้ว ยิ่งมีอัตราการเกิดต่ำเกินกว่าจะคาดเดาได้ นอกจากนี้เมื่อเกิดขึ้นแล้วคนเรายังลังเลสงสัยในรักแท้นั้นด้วย จนรักแท้ทั้งหลายลดค่าลงและกลับกลายเป็นรักเทียมไปในชั่วข้ามคืน
    คำถามจึงมีอยู่ว่า รัก คำนี้ เป็นนามธรรม หรือรูปธรรมกันแน่?
    หรือแท้จริงแล้วคำคำนี้เป็นทั้งรูปธรรมและนามธรรมในเวลาเดียวกัน
    หรือบางทีคำว่ารัก อาจจะเป็นนามธรรม ที่มีคุณสมบัติของรูปธรรมร่วมอยู่ด้วย
......... อย่างไรก็ดีไม่ว่าในท้ายที่สุดแล้ว คำว่า รัก จะเป็นนามธรรม รูปธรรม หรือเป็นทั้งสองอย่าง ความจริงที่สังคมเป็นอยู่ ณ ปัจจุบันขณะคือ สังคมบางส่วนมองเห็นความรักเป็นสิ่งที่ไม่จริง เป็นสิ่งที่น่าเศร้า นำมาซึ่งความหดหู่ หรือไม่เช่นนั้นก็เป็นคำที่สื่อถึงตัณหาราคะในจิตใจของผู้คน
......... แน่นอนว่านี่เป็นหนึ่งความหมายของคำว่า “รัก” และยังคงมีความเห็นเกี่ยวกับความรักอีกหลายแง่มุมบนโลกใบนี้ ทั้งในส่วนที่รอให้เราไปอ่าน ไปรับรู้ และส่วนที่รอให้เรากำหนดนิยามมันขึ้นมาใหม่
......... ทั้งนี้ทั้งนั้น เราต้องยอมรับว่า บางส่วนในสังคม รวมถึงบางส่วนในจิตใจของเราเองบางครั้งก็มองความรักเป็นสิ่งน่าหม่นหมอง เป็นสิ่งที่ไม่น่าจับต้อง และสิ้นหวังในความรัก จนนำไปสู่การไม่ประสงค์จะรักใคร ดังคำกล่าวที่ว่า “ไม่รักจะได้ไม่เจ็บ” หรือยอมกำหนดตนเองว่าเป็นคนรักไม่เป็น ไปในที่สุด
......... มุมมองที่สังคมปัจจุบันมีต่อความรักเช่นนี้ เป็นมุมมองที่น่าเป็นห่วง เพราะมนุษย์นั้นแท้จริงแล้วมีศักยภาพอย่างเต็มเปี่ยมที่จะรักผู้อื่น และโลกใบนี้ของเราจะดำรงอยู่ได้อย่างไรกันหากไร้ซึ่งความรัก โลกใบนี้จะยังคงอยู่หรือ ถ้าพ่อแม่เกลียดชังกัน พี่น้องโกรธเคืองกัน ต่างฝ่ายต่างมุ่งทำร้ายซึ่งกันและกัน

......... ในโลกปัจจุบัน ถ้อยคำและเนื้อความต่าง ๆ มีนัยและความหมายแฝงหลากหลาย จนบางครั้งทำให้คำเหล่านั้นต้องแปดเปื้อน และแน่นอนว่าคำว่ารักก็เป็นหนึ่งคำที่เปื้อน และยากจะเช็ดล้างออกให้หมดสิ่งตกค้าง ดังนั้นจงหลับตาของท่านเสีย อย่าให้อะไรมาปนเปื้อนคำว่า "รัก" ถ้าหากท่านไม่เชื่อในอักขระ จงหลับตาแล้วสัมผัสรักในใจของท่าน
....... ความลังเลสงสัยร่ำไปและการหวั่นกลัวในความรักไม่เคยทำให้รักแท้แบ่งบานในหัวใจของใครได้เลย

"แมลงโง่"กระนั้นหรือ?

2010-05-23T02:10:00.000-07:00

"แมลงโง่"กระนั้นหรือ?

......... คนเมืองหลายต่อหลายคนสมเพชเวทนากับการกระทำของแมลงเม่าที่บินเข้ากองไฟ เขาประณามสิ่งมีชีวิตเหล่านั้นว่าโง่เง่าเกินกว่าจะเยียวยา บ้าทั้งพงศ์พันธุ์ และเป็นมนุษย์อีกนั่นเองที่นำหายนะของแมลงเม่าไปเล่าต่อ เสริมแต่ง ใช้เป็นคำอุปมาสำหรับด่าว่าผู้อื่น
......... ไม่เพียงแต่คนในเมืองเท่านั้น คนเมืองที่สบโอกาส ได้มาอยู่นอกเมืองก็มีอุปนิสัยไม่แพ้กัน หากใครที่ได้มีโอกาสเข้าไปสัมผัสธรรมชาติตามป่าเขาลำเนาไพรจะพบว่า ในสถานที่เหล่านั้นเต็มไปด้วยบรรดาแมลงแปลกหน้า ทั้งที่เคยได้ยินว่ามี และไม่เคยรู้มาก่อนเลยว่าแมลงเหล่านั้นมีตัวตน แล้วแมลงหลากหลายเผ่าพันธุ์ตามธรรมชาติอันอุดม ก็ได้เป็นหนึ่งในเหยื่อที่คนเมือง(ผู้สบโอกาสมานอกเมือง)ต่อว่าต่อขาน ด่าว่าแมลงเหล่านั้นเสียจนมันเสีย(ชาติ)แมลง
......... หากใครได้มีโอกาสมาพักผ่อนตามป่าเขาบ้าง ย่อมพบว่าบริเวณต่าง ๆ นั้น มีแมลงหลากหลายสายพันธุ์อาศัยอยู่ ซึ่งใครบางคนอาจเหมารวมพวกมันว่าเป็น “แมลงโง่” เหตุที่กล่าวว่ามันโง่ก็เพียงเพราะมันบินไปมาชนสิ่งปลูกสร้างของมนุษย์ผู้ยกตนทั้งหลาย หนำซ้ำเมื่อบินจนพอใจและเหนื่อยได้ที่แล้ว พวกมันก็มักจะลงไปนอนหงายท้อง และพลิกตัวกลับเองไม่ได้ ดิ้นรนตะเกียกตะกาย อยู่นานสองนานจนกว่าจะหาทางกลับตัวได้
......... แมลงโง่นานาชนิดปรากฏให้เราได้เห็นอยู่เสมอ ๆ เราไม่รู้ว่ามันคือแมลงอะไร เราไม่รู้ด้วยซ้ำว่ามันเป็นแมลงประเภทไหน สิ่งมีชีวิตเบื้องหน้าเราเป็นเพียงแต่ “แมลงโง่” ตัวหนึ่งเท่านั้น ที่เราจะช่วยก็ได้ไม่ช่วยก็ได้ หนำซ้ำหากเลือกที่จะช่วย ในไม่ช้ามันก็จะกลับมาหงายท้อง ดิ้นรนบนพื้นตามที่มันเคยเป็น
......... มนุษย์บางคนอาจตั้งคำถามแก่ตนเองว่า เราจะเป็นผู้ช่วยแมลงโง่เหล่านี้ตลอดไป ในทุกครั้งที่มันประสบเหตุหงายท้องกระนั้นหรือ และหลายคนคงตอบว่า เราเองคงไม่อาจกระทำเช่นนั้นได้ และหากเราทำได้ก็คงเป็นงานที่ต้องทำเรื่อยไป เพราะเราไม่ได้สอนให้แมลงโง่เหล่านั้นคิดเอง แก้ไขปัญหาได้ด้วยตนเองเลย
......... คำถามคำตอบเหล่านี้ ดูเผินๆแล้วราวกับว่ามนุษย์ผู้ถามและผู้ตอบนั้นเปี่ยมด้วยจิตใจเมตตา ปรารถนาจะช่วยเหลือเจ้าแมลงเหล่านั้น แต่หากเราพิจารณาในอีกมุมหนึ่ง บางทีเราอาจพบว่า มนุษย์ผู้ถามและผู้ตอบนั้นกำลังดูหมิ่นแมลงเหล่านั้น ไม่เชื่อในศักยภาพของแมลงเหล่านั้น ซึ่งเป็นมุมมองเช่นเดียวกับประเทศผู้ล่าอานานิคมใช้มองประเทศด้อยพัฒนาที่ตกเป็นอาณานิคมของตน
......... อย่างไรก็ดี ไม่ว่ามนุษย์จะมีมุมมองเช่นไรต่อแมลงเหล่านี้ และแม้แมลงตามป่าเขาแห่งนี้จะถูกขานชื่อเหมือน ๆ กันว่า “แมลงโง่” แต่พวกมันก็ใกล้ชิดธรรมชาติ เอื้ออิงธรรมชาติ ยิ่งกว่ามนุษย์เราผู้เชิดชูพงศ์พันธุ์ของตนเสียเหลือเกิน และเหตุที่เราเรียกมันว่าแมลงโง่ อาจเพราะเป็นเราเองที่โง่เกินกว่าจะรู้ว่ามันชื่ออะไร เราอาจโง่เกินกว่าจะสังเกตและเรียนรู้จากสิ่งมีชีวิตเล็ก ๆ แต่ยิ่งใหญ่นี้ จนบางครั้งก็เกิดคำถามตามมาว่า แล้วใครกันแน่นะที่โง่กว่ากัน

นิชานันท์ นันทศิริศรณ์

ดอยตุง, ๒๕๕๓

จดหมายฉบับที่ ๑

2010-05-23T01:27:00.000-07:00

ถึงสหาย

......... นานมากแล้วที่ข้าไม่ได้ส่งจดหมายถึงเจ้า ครั้งนี้ข้าทราบดีถึงความโหดร้ายที่เจ้าผ่านเผชิญข้าจึงส่งจดหมายฉบับนี้มาเพื่อหวังจะปลอบโยนเจ้า ทุกวันนี้เจ้าทรมานมากหรือไม่สหาย หญิงที่เจ้าพลีใจให้นั้นหล่อนหายไปไหนเสียเล่าในยามที่เจ้าทนทุกข์ สหายเอ๋ยข้ามิได้เขียนมาเพื่อซ้ำเติมเจ้า แต่ดูเอาเถิดว่าหญิงนางนั้นเป็นหญิงที่ควรค่าแก่การเสียใจขนาดที่เจ้าเป็นอยู่หรือไม่
......... ดอกไม้นั้นสักวันก็ย่อมมีวันร่วงโรยเช่นเดียวกับความรักลวง ข้าไม่ได้เขียนมาเพื่อบอกเจ้าว่าดอกไม้ไม่ดี หรือความรักที่เจ้าเคยมีนั้นเป็นของไม่ดี ข้ากลับชื่นชมเจ้าเสียด้วยซ้ำที่ครั้งหนึ่งเจ้าได้มีโอกาสที่จะ “รัก” เจ้าได้เรียนรู้และเป็นในสิ่งที่เจ้าไม่เคยคิดจะเป็นได้ก็เพราะความรักของเจ้ากับหล่อนมิใช่หรือ
......... ตอนนี้เจ้ามีความเคียดแค้นแน่นในอกมากเพียงใดกัน สหายเอ๋ยความเคียดแค้นรังแต่จะกัดกร่อนกายและจิตของเจ้าเอง เจ้าในตอนนี้ไม่ต่างอะไรจากบ้านเรือนที่เต็มไปด้วยปลวก ในเมื่อหล่อนเลือกที่จะจากไปไยใจเจ้าไม่ยอมรับมันเสีย เหมือนดั่งหมู่ภมรที่ยอมรับการจากไปของเกสรยามสายลมผัดผ่าน ใช่แล้วสหายการยอมรับและให้อภัยไม่ใช่เรื่องง่าย แต่มันจะยากยิ่งขึ้นถ้าเจ้าไม่พยายาม
......... หากเจ้ายังเป็นเช่นทุกวันนี้ น้ำเมาที่เจ้าดื่มเข้าไปอย่างไม่ลืมหูลืมตาคงคร่าเจ้าไม่วันใดก็วันหนึ่ง โปรดเข้าใจไว้เถิดว่าข้าไม่อยากจะไปร่วมงานศพของเจ้าเร็วกว่าเวลา และตรองดูเถิดสหายว่าแม้เจ้าจะเมามายเพียงใด เมื่อเจ้าสร่างเมาแล้วดวงใจของเจ้าก็กลับแตกร้าวเช่นเดิม หนำซ้ำอาจสาหัสกว่าเดิมเสียด้วย จะไม่ดีกว่าหรือที่เจ้าจะเลิกเป็นผึ้งที่บินตามเกสรยามที่มันปลิวตามลมไป
......... อย่างไรเสียข้าไม่ได้บอกให้เจ้าเปลี่ยนตนเป็นภมรและเฝ้าโฉบชมหยาดหวานจากผกาแล้วผละผกาเหล่านั้นทิ้งยามเจ้าได้ลิ้มรสหวานนั้น ที่ข้าปรารถนาคือปรารถนาจะเห็นเจ้ากลับมาชื่นชมมวลดอกไม้ได้อีกครั้ง กลับมาทำหน้าที่ของผึ้ง อย่าได้มัวเมาอยู่ในมายาแห่งหยาดหวานที่จากเจ้าไปแล้วเลย
......... สหายเอ๋ยไม่ว่าอย่างไรข้ายังคงเป็นสหายของเจ้า ข้าหวังให้เจ้าเข้าใจ ในท้ายที่สุดแล้วไม่มีใครเปลี่ยนเจ้าได้ หากเจ้าไม่เปลี่ยนตัวเจ้าเอง โลกนี้ยังมีอะไรให้เจ้าต้องเผชิญอีกมาก เรียนรู้มันแม้บางบทเรียนจะเจ็บปวด เจ้าไม่ต้องลืมเหตุการณ์เลวร้ายที่ผ่านเข้ามาในชีวิต เจ้าเพียงแต่มองให้เห็นว่าในแต่ละเหตุการณ์นั้นเจ้าจะเรียนรู้มันอย่างไร ในกลางคืนที่มืดมิดที่สุดหากเจ้ามองให้ถ้วนถี่ เจ้าอาจพบแสงสว่างจากประกายตาของใครบางคนก็เป็นได้

จากข้า
สหายเจ้าเสมอ

“มีปัญหาบางประการในการมอง ไม่ได้มีปัญหาด้านข้อมูล”

2010-05-23T00:50:00.000-07:00

“มีปัญหาบางประการในการมอง ไม่ได้มีปัญหาด้านข้อมูล” คำกล่าวของสุธาชัย ยิ้มประเสริฐ
กล่าวขณะบรรยายหัวข้อเรื่อง The Annexation of the Pattani Region (hua muang) in 1902 (การผนวกหัวเมืองปัตตานี ปี 2445-แปลโดยผู้เขียน)
ในงานสัมมนาวิชาการนานาชาติ ภาพหลอกหลอน ณ ชายแดนใต้ของไทย: การเขียนประวัติศาสตร์ปาตานีและโลกอิสลาม
เมื่อวันที่ 11 ธันวาคม 2552

......... เมื่อกล่าวถึงคำว่าประวัติศาสตร์ผู้อ่านบางท่านอาจนึกไปถึงกลุ่มคำจำพวก ข้อมูล จริง เท็จ หลักฐาน การบันทึก คำเหล่านี้อาจลอยวนเวียนให้เห็นอยู่โดยปกติ แต่คำที่นักประวัติศาสตร์ หรือแม้กระทั่งผู้สนใจประวัติศาสตร์จะลืมไม่ได้คือ มุมมอง หรือ กรอบวิธีคิดที่ใช้ในการศึกษาประมวลและวิเคราะห์หลักฐานที่ได้มา

......... เป็นความจริงไม่น้อยว่ากรอบวิธีคิดนั้นย่อมกำหนดผลการศึกษาหรือมีส่วนสร้างผลการศึกษาวิจัย การที่ผู้วิจัยเลือกใช้มุมมองหรือกรอบความคิดต่าง ๆ ย่อมไม่ต่างอะไรกับการเลือกแว่นตา หากเลนส์แว่นเป็นสีแดงแน่นอนว่าผู้สวมใส่ย่อมเห็นภาพหรือวัตถุตรงหน้าเป็นสีแดงซึ่งสีที่แท้จริงนั้นย่อมซ่อนเป็นความเข้มจางตามสภาพ แม้ผู้สวมใส่แว่นจะแย้งว่าตนเห็นความเป็นจริง ตนเห็นวัตถุจริง รูปทรงจริง สีเข้มอ่อนจริง ทว่าผู้สวมใส่ยังคงมองเห็นแต่สีแดง

......... ผลสรุปจากการศึกษาทางประวัติศาสตร์นั้นบางครั้งไม่ต่างอะไรจากภาพที่มองด้วยเลนส์สีเดียวข้างต้น ความคิดและข้อสรุปทางประวัติศาสตร์บางเรื่องเช่น ลักษณะชาตินิยม แนวคิดที่ว่ารัชกาลที่ 5 นำชาติไทยให้เท่าทันโลกตะวันตก และอะไรอีกมาก ต่างเป็นภาพที่นักประวัติศาสตร์รวมถึงคนธรรมดาอย่างผู้เขียนมองเห็นและเชื่อว่าเป็นเช่นนั้น จริงที่ว่านักประวัติศาสตร์บางท่านอาจรู้เท่าทัน พร้อมที่จะหยิบแว่นใหม่มาเปลี่ยน หรือพร้อมที่จะมองมุมใหม่เสมอ แต่เป็นความจริงอีกเช่นกันที่คนธรรมดาอาจไม่รู้เท่าทัน และยืดติดกับแว่นนั้นไปจนตาย

......... โดยส่วนตัวแล้วผู้เขียนเห็นว่าการมองเพียงมุมใดมุมหนึ่งนั้นย่อมดีกว่าการปิดตาไม่มองสิ่งใดเลย แต่ถ้าจะให้ดีแต่ละคนต้องรู้จัก“ย้ายฐานการมอง” อย่างที่สุธาชัย ยิ้มประเสริฐ เคยกล่าวไว้เมื่อครั้งที่กล่าวถึงหนังสือปากไก่และใบเรือของ นิธิ เอียวศรีวงศ์ ว่าการจะวิพากษ์นิธิได้วิธีหนึ่งคือการก้าวออกจากฐานหรือวงหลักฐานของนิธิ (สรุปความโดยผู้เขียน)

......... ผู้เขียนไม่อาจค้นหาสูตรสำเร็จในด้านมุมมองได้ ไม่อาจรู้ได้ว่าแว่นตาจำต้องมีเลนส์สีอะไรหรือเลนส์ซ้ายสีหนึ่ง เลนส์ขวาอีกสีหนึ่งนั้นจะเป็นความจริงที่ถูกต้องที่สุด โดยเนื้อแล้วสิ่งที่เห็นจากแว่นตาหลากสีต่าง ๆ นั้นย่อมเป็นความจริงในระดับหนึ่งแต่เราไม่อาจสรุปได้ว่าแว่นเช่นใดจะทำให้เกิดภาพจริงที่ถูกต้องที่สุด

......... การมองย้อนกลับอย่างมุมมองของ สุธาชัย ยิ้มประเสริฐ ที่ผลักจากแว่นที่มองจากสมมติฐานที่ว่าพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระปรีชาสามารถผนวกรัฐปาตานีไว้กับไทยได้ มามองจากแว่นที่เห็นว่าการกระทำของพระองค์นั้นเป็นการกระทำที่เลียนแบบการทำให้เป็นอาณานิคมตามแบบมหาอำนาจชาติตะวันตก ได้ก่อให้เกิดภาพใหม่ ผละจากภาพสีเขียวเป็นภาพสีเทาได้

......... การผนวกรวมหัวเมืองปาตานีตามมุมมองของสุธาชัยอาจไม่ใช่มุมมองที่ครบถ้วนที่สุด แต่ย่อมเป็นมุมมองหนึ่งที่ทำให้นักประวัติศาสตร์หรือแม้กระทั่งคนธรรมดาที่ได้มีโอกาสเข้าฟังรู้จักประวัติศาสตร์ปาตานีในอีกแง่มุมหนึ่ง ซึ่งเป็นแง่มุมที่นอกจากจะต่างไปจากเดิมแล้วยังทำให้ตระหนักชัดว่าประวัติศาสตร์หรือเรื่องราวหรือความรู้แขนงใด ๆ ย่อมมีหลากมุมเสมอ และผู้ศึกษาวิจัยจำเป็นจะต้องมองมุมต่าง ๆ เหล่านั้นให้เป็นขณะเดียวกันก็เท่าทันมุมมองอื่น ๆ ที่พร้อมจะถือกำเนิดขึ้น หรือมุมมองที่แฝงตัวอยู่ในสังคมไทยมาช้านานจนซึมเข้ากระแสเลือดไทยไปแล้ว

......... ดังนั้นจะเห็นว่านักประวัติศาสตร์จึงใช่เพียงแต่เป็นผู้บันทึก เก็บข้อมูล ประมวลหลักฐานอย่างที่ใครหลายคนคิด ต้องขอขอบคุณนักประวัติศาสตร์มา ณ ที่นี้ เพราะไม่เพียงแต่นักประวัติศาสตร์เท่านั้น ไม่ว่าจะนักอักษรศาสตร์ นักวรรณคดี นักคติชน นักวิทยาศาสตร์ นักเรียน รวมถึงนักอะไรอีกหลายนักย่อมจำต้องกล้าวางแว่นเก่าหยิบแว่นใหม่มาสวมใส่บ้าง แต่กระนั้นก็ต้องเท่าทันทั้งแว่นเก่าและแว่นใหม่ รวมถึงต้องพร้อมที่จะถอดแว่นใหม่ใส่แว่นเก่าในบางกรณีด้วย

นิชาันันท์ นันทศิริศรณ์

ภาษามีไว้เพื่ออะไร?

2010-05-23T00:45:00.000-07:00

ภาษามีไว้เพื่ออะไร?

......... บางคนคงนึกจินตนาการไปว่าหากมนุษย์สิ้นไร้ภาษาก็เท่ากับว่ามนุษย์สิ้นไร้ความคิด แน่นอนทีเดียวว่าบนโลกนี้มีบุคคลที่อ่านไม่ออก เขียนไม่ได้อยู่จำนวนหนึ่งแต่ภาษาปากก็ทำให้เขาสื่อสารความรู้สึก นึก คิด ของพวกเขาได้เช่นกัน รวมทั้งภาษาท่าทาง(อวัจนภาษา)ต่าง ๆ ก็สามารถใช้สื่อสารได้ด้วย

......... แต่ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ว่ามนุษย์จะสิ้นไร้ภาษา ทุกวันนี้มนุษยชาติมีภาษาเป็นร้อยเป็นพันภาษา ถ้าหากเรานับรวมภาษาท้องถิ่นต่าง ๆ เข้าไว้ด้วย และด้วยเหตุที่มีภาษาหลากหลายและพัฒนาการของสังคมที่เปลี่ยนแปลงไป คนต่างชาติต่างภาษาพบปะกันมากขึ้น บุคคลหนึ่ง ๆ จึงสามารถเรียนรู้และใช้ได้หลายภาษา

......... การรู้ภาษาต่างประเทศกลายเป็นสิ่งสำคัญประการหนึ่งและดูเหมือนจะกลายเป็นค่านิยมบางอย่างไป มนุษย์ทุกวันนี้จึงรู้ภาษามากกว่า ๒ ภาษา และใช้ภาษาที่ตนรู้เพื่อประโยชน์ต่าง ๆ ในชีวิต สิ่งที่น่าสนใจและน่าตั้งคำถามคือ เหตุใดกันเล่า เหตุใด โลกนี้ยังพบความไม่เข้าใจกันอยู่ร่ำไปทั้งที่มนุษย์น่าจะเข้าใจกันได้ดีมากขึ้นผ่านภาษาที่ตนได้เรียนรู้มิใช่หรือ?

......... หรือมนุษย์บางส่วนกำลังใช้ความรู้ทางภาษาที่ตนได้รับมาไปในอีกทางหนึ่ง? ท่านทั้งหลายเคยลองกลับมาพิจารณาการเลือกใช้ภาษาของท่านบ้างหรือไม่ว่าเป็นไปเพื่อประโยชน์อันใดบ้าง? แท้จริงแล้วคุณประโยชน์ประการหนึ่งของภาษาที่มนุษย์มีก็คือภาษาเป็นเครื่องมือช่วยสร้างความเข้าใจอันดีระหว่างมนุษย์เช่นนั้นใช่หรือไม่?

......... คำถามต่าง ๆ นี้ได้นำไปสู่คำถามที่ว่า ในพื้นที่การใช้ภาษาหนึ่ง ๆ ยกตัวอย่าง เช่น ในพื้นที่การใช้ภาษาไทย หากมีผู้รู้ ๒ ภาษา คือทั้งภาษาไทยและโปรตุเกสเดินเข้ามาในพื้นที่นั้น ผู้รู้ภาษาโปรตุเกสคนนั้นควรจะใช้ภาษาโปรตุเกสของตนมากน้อยแค่ไหน เพื่อประโยชน์อันใด? หากใช้ภาษาโปรตุเกสอาจได้แสดงตนว่ารู้ภาษาโปรตุเกสแต่จะมีประโยชน์อันใดถ้าบุคคลอื่น ในพื้นที่การใช้ภาษาไทยนั้น ไม่เข้าใจในภาษาโปรตุเกสเลย

......... บางครั้งเราต้องกลับมายอมรับว่า การใช้ภาษาที่สอง ที่สาม หรือที่สี่ ฯลฯ ของเรานั้นไม่ได้เป็นไปเพื่อสร้างความเข้าใจ แต่กลับเป็นไปเพื่อตอบสนองอัตตา สร้างภาพลักษณ์ผู้รู้หลายภาษาให้แก่ตน และด้วยวัตถุประสงค์ดังกล่าวภาษาที่ใช้จึงไม่สามารถส่งถึงผู้รับสารหรือผู้ฟังได้ดี หรือส่งไม่ถึงเลยก็เป็นได้

......... ความหลากหลายทางภาษาบนโลกทำให้เกิดความเข้าใจอันดีระหว่างมนุษย์ต่างชาติต่างภาษาได้ แต่ในขณะเดียวกันหากเราไม่หมั่นพิจารณาและหลงลืมวัตถุประสงค์ในการใช้ภาษาของเรา ภาษาย่อมเป็นชนวนของความไม่เข้าใจ และปัญหาต่าง ๆ ย่อมเกิดตามมาดังที่เราได้เห็นข้อพิพาทอันเกิดจากการสื่อสารที่ผิดพลาด ความไม่เข้าใจกันในภาษาและวัฒนธรรมในกรณีต่าง ๆ ปัญหาเหล่านี้ส่วนหนึ่งเกิดมาจากเครื่องมือที่เรียกว่าภาษา และแน่นอนว่าย่อมแก้ไขได้ด้วยการใช้ภาษาให้เกิดคุณประโยชน์ต่อมนุษยชาติ หาใช่ใช้ภาษาเพื่อตอบสนองตนเองแต่เพียงฝ่ายเดียว

นิชานันท์ นันทศิริศรณ์